Ağız,Diş ve Çene Cerrahisi
20 YAŞ DİŞLERİ (3. azı dişleri)20 yaş dişleri üçüncü büyük azı dişlerimizdir. En son süren (17-28 yaş arası) dişlerdendir. Eğer 20 yaş dişleri ağız içerisinde tam olarak ve doğru pozisyonda sürmüşse çekilmeyebilir. Sürme zamanı geldiği halde çeşitli nedenlerle çene kemiği içinde kalarak süremeye dişlere gömülü 20 yaş dişleri denir. En sık rastlanan gömük dişler 20 yaş dişleri olarak da bilinen 3. büyük azı dişleridir
20 yaş dişlerinin çekilme sebepleri;
* Yanlış pozisyonda sürmeleri
* Gömülü (gömük) kalmaları
* Çürümeleri: Tükürük, bakteri ve yiyecek parçacıkları yeni çıkmakta olan dişin açtığı yuvada birikerek hem 20 yaş dişini hem de komşu azı dişinde çürük oluşumuna sebep olabilir
* Komşu azı dişlerinde çürük oluşturmaları
* Dişeti hastalığı oluşturmaları: Kısmen çıkmış bir 20 yaş dişinin dişetinde bakteri ve yiyecek artıklarının depolandığı bir enfeksiyon odağı oluşur.
* Çevrelerindeki dişetinde oluşan iltihap (perikoronit) sebebiyle ağız kokusu, ağrı ve şişliğe sebep olmaları
* Ortodontik amaçlı: Yirmi yaş dişlerinin sürme basınçları diğer dişlere de yansıyacağından diğer dişlerde de bir hareketlilik olabilir
Bu dişler iki şekilde gömülü kalırlar;
1. Tamamıyla kemik içinde olanlar
2. Kısmen sürmüş olanlar
Yarım çıkmış bir 20 yaş dişinin dişetinde besin artıkları kolayca birikebilir. Biriken bu artıklar iltihap oluşmasına (perikoronit), ağrıya ve şişliğe neden olur. Hasta ağzını tam açamaz. Bu tür vakalarda antibiyotik kullanımından sonra 20 yaş dişi çekilir.
20 yaş dişlerinin ağızda bırakılıp bırakılmaması konusu tartışmalıdır. Eğer doğru pozisyonda sürerlerse ve çevre dokulara zarar vermiyorsa bu dişin yerinde kalmasında bir sakınca yoktur. Çene kemiğine kaynaşmış ve anormal pozisyonlu bir dişin (tüm çene filmiyle -panoramik film- tespit edilmiş) ileride yol açacağı zararlar göz önüne alınarak çekimine karar verilebilir. Diş arkındaki yer darlığı durumlarında dişin sürmesi dişeti- kemik ve diğer komşu diş engeline takılabilir. Sonuç olarak, gömülü kalmış dişler diğer dişler ve çevre dokuları için potansiyel bir tehlike kaynağıdır. Gömülü kalacağı çekilen radyografilerle tespit edilen 20 yaş dişlerinin çıkartılması gerekli olabilmektedir.Gömülü dişlerin çekiminde; dişin konum ve boyutuna bağlı olarak uygulanacak işlemin zorluk derecesi değişir. Basit bir çekimden sonra hafif bir şişlik, ağrı ve kanama olabilir. Daha özel işlemler gerektiren bazı kompleks çekimler de uygulanabilmektedir. Pozisyonlu kötü olan bir diş genç yaşlarda çekilmelidir. Genç yaşlardaki operasyonlar teknik olarak daha kolaydır ve iyileşme daha çabuk olur.
20 yaş dişi civarında iltihap varsa ve müdahale edilirse iltihap çevreye yayılır, yara iyileşmesi geç ve zor olur. Böyle iltihaplı dişler antibiyotik kullandırıldıktan sonra çekilmelidir.
20 yaş çekimi sonrası dikkat edilecek noktalar şöyledir;
* Pıhtı oluşumu için diş hekimi tarafından çekim sonrasında yerleştirilen steril tampon 15 dk ağızda tutulmalıdır
* Tampon alındıktan sonra kanama aşırı bir şekilde devam ediyorsa steril yeni bir tane konulmalıdır
* Operasyon sonrası bölgeye soğuk bir tampon uygulanmalıdır
* İlk 24 saat boyunca o taraf ile çiğneme yapılmamalıdır
* İlk 24 saat sigara içilmemelidir ve alkol kullanılmamalıdır
* İlk 24 saat dişler fırçalanmamalıdır
* Tükürülmemelidir
* İlk 24 saatten sonra diş hekimi tarafından önerilen gargara ile veya ılık tuzlu suyla (Yarım bardak ılık suya 1 çay kaşığı tuz) gargara yapmak gerekir.