Periodontoloji
Dişeti hastalıkları (periodontal hastalıklar), mikroorganizmaların neden olduğu dişetini ve dişlerin çevresindeki kemiği etkileyen iltihaplardır. Dişeti hastalıklarının tedavisi, dişi tutan destek dokularda (dişeti, çene kemiği, dişi kemiğe bağlayan dokular) meydana gelen hastalıkların tedavisini içermektedir.Dişeti hastalığı toplumumuzun çoğunluğunu etkileyen bir problem olmasına rağmen etkeni, sonuçları ve tedavisi konusunda hastalar tarafından çok az bilgiye sahip olunan ve sinsice seyreden bir hastalıktır.
Diş eti hastalığına neden olan bakteriler, dişler üzerinde birikerek bakteri plağı adı verilen renksiz, yumuşak, yapışkan bir tabaka oluştururlar. Eğer diş plağı günlük diş fırçalama ile uzaklaştırılmazsa dişetinde iltihap başlar. Diş plağı uzaklaştırılmadığında zamanla diş taşı oluşur. Diş taşının oluşması ile diş eti çekilmesi başlar. Diş eti dişten ayrılır ve bakteriler cebe doğru ilerler. Tedavi edilmeden bırakılırsa bu iltihap devam eder ve bunun sonucu olarak dişi destekleyen kemik ve diğer dokularda yıkım meydana gelir. Diş eti hastalığı tedavi edilmez ise diş kaybı ile sonuçlanır.
Diş Eti Hastalığının Nedenleri;
* Yetersiz hijyen
* Kalıtsal faktörler
* Hormonal değişiklikler (hamilelik, puberte gibi)
* Bir takım hastalıklar (Diabet gibi)
* Dengesiz beslenme
* Stres
* Uyumsuz ya da eskimiş dolgu ve protezler
* Sigara ve alkol kullanımı
* Dişetlerinde kanamalar
* Dişetinde şişme ve kızarma
* Dişetinde çekilme
* Hassasiyet
* Ağızda kötü tat
* Ağız kokusu
* Dişlerde sallanma
* Diş eti ile diş arasından iltihap gelmesi
* Diş etinin dişten ayrılması
* Dişlerin yer değiştirmesi veya uzaması
Diş yüzeylerinde biriken bakteri plağı üzerine çeşitli maddelerin (ör; tükürükteki kalsiyum) zamanla çökelmesi sonucu diştaşları oluşur. Bu taşların ultrasonik cihazlarla (titreşimli) veya çeşitli el aletleriyle diş yüzeyinden uzaklaştırılmasına diştaşı temizliği (detertraj) denir.
Diştaşı temizliği (detertraj);
* Diştaşlarının neden olduğu dişeti çekilmelerini
* Dişeti kanamalarını
* Kemik kaybıyla birlikte gözlenen ileri dişeti hastalıklarını
* Ağız kokusunu
* Tat bozuklukları
* Çürük oluşumlarını
* Diştaşların oluşturduğu kötü görüntüyü engeller.
Düzenli olarak yapılan diş fırçalama ve ara yüz temizliği (diş ipi, ara yüz fırçası vb) ağız sağlığı için kritik bir öneme sahiptir. Bakteri plağının etkin olarak uzaklaştırılması ömür boyu dişlerin ve dişetinin sağlığı için esas olarak tanımlanmaktadır. Yaşam boyu dişlerinizi ağızda tutmak için, düzenli olarak her gün diş fırçalaması ve diş ipi kullanımıyla bakteri plağının dişlerden uzaklaştırılması gerekmektedir.
İyi bir ağız bakımı diş taşı oluşumunu geciktirmektedir. Düzenli olarak diş hekimi tarafından uygulanan profesyonel bakım ile birlikte dikkatli bir şekilde gerçekleştirilen evde yapılan günlük plak kontrolü bakteri plağını azaltmaktadır. Bir diş hekimi tarafından yapılacak diş taşı temizliği diş fırçası ve diş ipi ile temizlenemeyen bölgelerdeki sertleşmiş diş taşlarının ortamdan uzaklaştırılmasını sağlar.
Dişeti hastalıklarının erken safhalardaki tedavisi genellikle diş taşı temizliği ve kök yüzeyi düzleştirmesidir. Bu aşamalarda dişlerin etrafındaki ceplerden bakteri birikintileri ve diş taşları uzaklaştırılır ve kök yüzeyleri düzleştirilir. Bu işlemlerle iltihaba neden olan bakteriler ve toksin maddeler ağızdan uzaklaştırılır. Dişeti hastalıklarının erken safhalarında uygulanan bu işlemler çok daha ileri problemlerin ve diş kayıplarının önlenmesinde genellikle başarılı olmaktadır. Bu nedenle iyi bir ağız bakımıyla sağlanan plak kontrolü, dişeti hastalığının önlenmesinde ve tedavisinde etkili bir yoldur.
Daha ilerlemiş vakalarda (periodontitis/ periodontit) cerrahi müdahale (flep operasyonları vb) gerekebilir. Cerrahi müdahalenin amacı, derin ceplerdeki diş taşlarını ve hastalıklı dokuları uzaklaştırarak iyileşmeyi sağlayabilmektir.
Tüm bireylerin iyi bir plak kontrol alışkanlığına sahip olması gerekmektedir bazı bireyler genel topluma göre daha fazla risk altındadır.
Bunlar;
* Aktif dişeti iltihabı olan bireyler
* Daha önce dişeti hastalıkları veya dişeti ameliyatları (flep operasyonu) geçirmiş bireyler
* Sigara kullananlar
* Kalıtsal yatkınlığı olanlar (ailedeki diğer bireylerde de dişeti hastalığının varlığı, özellikle ebeveynlerde)
* Genel sağlık problemine (ör; şeker hastalığı/ diabet) sahip bireylerdir.
Dişeti hastalıklarının tedavisinde (Periodontal tedavi) amaçlanan şunlardır;
* Etkenleri ve risk faktörlerini kontrol altına alarak veya tamamen uzaklaştırmak
* İltihabın ilerlemesini durdurmak
* Yıkıma uğramış, kaybedilmiş dokuların yeniden eski sağlıklı durumlarına dönmelerini ve yerine konmasını sağlanmak
* Mevcut dişlenmede sağlık ve fonksiyonun korunmak
* Dişeti hastalığının tekrarlamasının önlenmek
Dişeti hastalıklarının başlangıç tedavisinde;
* Diştaşları tamamen uzaklaştırılır
* Dişlerin üzerindeki lekeler uzaklaştırılır (sigara, çay, kahve vb)
* Taşkın veya hatalı yapılmış dolgular ve protezler düzeltilir
* Çürükler varsa tedavileri yapılır
* Hastaya ağız hijyeni eğitimi verilir
* Periodik kontrollerle ağız sağlığı değerlendirilir
Eğer bu başlangıç tedavisi dişeti hastalığını durdurmazsa daha ileri tedavilere geçilir.
Bunlar;
* Küretaj (kök yüzeyi kazıması ve düzeltilmesi işlemi)
* Dişeti ameliyatları (flep operasyonu vb)
* Flep operasyonuyla birlikte kemik grefti ( kemik tozu) uygulamaları
* Ümitsiz dişlerin çekimi
Dişeti hastalıklarının tedavisinde, hastanın evde yaptığı ağız bakımıyla sağlanacak olan plak kontrolü olmadan sadece diş hekimi tarafından uygulanan dişeti hastalığı tedavisiyle (periodontal tedavi) ağız sağlığı elde edilemez ve korunamaz.
Dişeti hastalıklarının tedavisinde başarı hasta ile hekimin ortak çalışmasına bağlıdır. Hastalar ağız bakımını yerine getirmediği sürece hekimin yaptığı tedavi bir işe yaramayacaktır. Bu noktada diş hekiminin hastalarını dişeti hastalığının doğurabileceği kötü sonuçlar ve günlük ağız bakımının önemi konusunda hastalarını bilinçlendirmesi çok önemlidir.
Günlük ağız bakımında şunlara dikkat edilmelidir;
* Dişlerin iki kere fırçalanması ve bir kez de diş ipliğinin kullanılmalı
* Kahvaltı sonrası ve yatmadan önce dişlerin fırçalanmalıdır
* Orta sertlikte ve ağıza uygun boyutta diş fırçası seçilmelidir
* Florürlü diş macunları dişlerin diş çürüğünden korunması için önemlidir
* Diş fırçası, diş ile diş etinin birleştiği yere 45 derece açı ile yerleştirilerek dişetinden dişe doğru yumuşak süpürme hareketiyle fırçalama yapılmalıdır
* Dişlerin iç ve dış yüzeyleri ve çiğneme yüzeyi fırçalanmalıdır ve her yüzeyden fırça en az 10 kez geçmelidir
* Diş fırçalama en az 2 dakika sürmelidir
* Dil de bakterilerin uzaklaştırılması fırçalanmalıdır
* Diş fırçası fırçanın kıllarındaki bozulmalara bağlı olarak 3-6 ayda bir değiştirilmelidir.
Diş Eti Çekilmesi
Sebepleri;
* Dişeti iltihabı ve periodontal hastalıklar
* Uzun kas ataşmanları
* Diş köklerinin morfolojisi,
* Uygunsuz diş kapanışları
* Dişlerin diş arkı dışında yer alması
* Travma
* Yanlış diş fırçalama
* Anormal ortodontik kuvvetler
* Kötü alışkanlıklar (Kürdan kullanımı, kalem ısırma gibi),
* Hatalı dolgu ve protezler
SAĞLIKLI
DİŞETİ ÇEKİLMESİ
Dişeti çekilmesi bulunan bireylerde köklerin ağız ortamına açılmasına bağlı olarak çeşitli şikayetler meydana gelebilir. Bunlar;
* Hassasiyet (özellikle soğuğa karşı)
* Estetik problemler (Köklerin açığa çıkmasına bağlı olarak)
* Dişte sallanma
* Kök çürükleri